Lieve iedereen,
De afgelopen weken zijn erg intens geweest en hebben volledig in het teken van mijn onderzoek en ons bedrijfje Younica gestaan. Die twee heb ik gemerkt sluiten overigens perfect op elkaar aan.





Jorge Travesaño, de baas van een van de 5 organisaties die zich met Fair Trade en artesania bezig houden, heeft me meegenomen naar Huancayo en Huancavelica. Twee plaatsen gelegen in een van de armste gebieden in de Andes 11 uur van Lima vandaan. We bezochten verschillende groepen artesanos die hij training gaf over thema’s zoals: administratie, design, marketing en persoonlijke ontwikkeling terwijl ik ze kon interviewen. De dagen de we maakten waren lang 13 a 14 uur gingen we op pad; overdag brandde de zon op je gezicht en s’nachts was het zo koud dat ik met al mijn kleren aan in bed ben gaan liggen en nog geregeld wakker werd omdat mijn neus bevroor en ik ook mijn hoofd onder de dekens moest verstoppen.


De gemeenschappen liggen op 3000 tot 4000meter hoogte waardoor er weinig gewassen groeien, op aardappelen na, en de meeste mensen een groot tekort aan groente en fruit hebben. Bovendien wordt het water uit de bergen gebruikt door grote multinationals wat ervoor zorgt dat de rivieren uitgedroogd zijn en er in het hele gebied een groot water tekort heerst. Sommige dorpen waar we langs geweest zijn lagen zo afgelegen dat we 1.5 uur omhoog moesten klimmen om er te komen. Onderweg kwamen we wat lama’s, schapen, koeien en een verdwaalde herder tegen die ons verbaast aankeek, vriendelijk groeten en weer verder liep. Eenmaal in het dorp hadden ze een luch voor ons bereid: droge aardappelen met verse koeien melk...Met moeite een aardappel naar binnen gewerkt en een slokje genomen voelde meteen mijn maag opzwellen. Heel lief gezegd dat ik niet z'on honger had.
Een dorp konden we wel met de auto bereiken en al heb ik toch veel ervaringen gehad waarbij we met teveel mensen in veel TE kleine voertuigen TE dicht opeen zaten, deze autorit spande de kroon. Toen Jorge en ik aankwamen zaten er al 5 volwassenen met twee kinderen op schoot op de achterbank, 4 kropen er in de achterbak die naar mijn idee al vol zat met bagage. Jorge, ik en nog twee 16 jarige moesten er nog bij wat no problemo was volgens de chauffeur. Zo gezegd zo gedaan; wij samen naast de chauffeur en de kids met onze grote rugzakken erbij in de achterbak. Ik half zittend op de pook moest af en toe mijn bil optillen zodat hij kon schakelen. Na 5 min liep er een jongen op de weg die zijn hand opstak en mee wilde. Onmogelijk dacht ik maar nee hoor de chauffeur stopte en de jongen kwam aan de linkerkant van de chauffeur zitten. Dit had ik nog nooit meegemaakt: 4 volwassenen voorin, de chauffeur tegen het stuur geplakt niet meer in staat om te schakelen, 7 mensen op de achterbank en 6 in de achterbak met bagage….Stofwolken waaiden naar binnen en uit de speakers knalde Grupo 5 ( op dit moment een razend populaire groep die salsa en cumbia muziek speelt)…DUSSSS….. Ik begon te lachen en kon mijn verbazing niet meer verbergen; voor de rest leek het de normaalste zaak van de wereld. Iedereen kwam uit eindelijk veilig op zijn bestemming aan!


De mannen uit het dorp gaan nog wel naar beneden om hun spullen te verkopen of beter gezegd te ruilen; met een paar lama’s beladen met vooral aardappelen, melk en wol lopen ze naar het dal om daar hun spullen te ruilen voor groeten en fruit. Ruilhandel zoals wij die al honderden jaren niet meer kennen en waar geen munt aan te pas komt.
Over het algemeen blijven de vrouwen in het dorp, werken op het land, zorgen voor de kinderen en houden zich bezig met artesania. De meerderheid spreek alleen Quetchua, een van de lokale talen van de indianen. Angelica een profesora vergezelde ons en vertaalde waar nodig was. We waren een grappig stel die drie generaties vertegenwoordigden; el ingeniero (Jorge 40jr), la profesora (Angelica 60jr) y la investigadora de Holanda (ik) en werden net zo nieuwsgierig bekeken als dat wij hen bekeken.




Het meest schokkende om te horen en zien was voor mij de man-vrouw verhouding. Beter gezegd de verhouding die totaal uit balans is. Toen wij weer het dal inliepen kwam een paard bergopwaarts in draf ons tegemoet; op zijn rug zat een man zichtbaar relaxed te chillen, ernaast met het touw in de hand rende een vrouw zwetend met op haar rug zware spullen dragend. Dit beeld staat in mijn geheugen gegrift en geeft de realiteit perfect weer. Vrouwen dienen hun man te gehoorzamen, worden mishandelt, zorgen voor het huishouden, de kinderen en werken keihard op het land.
Door de verkoop van hun artesania hebben ze eigen (bescheiden) inkomsten wat hen iets onafhankelijker maakt. Jorge geeft deze dames trainingen waarbij ze een beter zelfbeeld krijgen en leren tegen hun man in opstand te komen als ze worden mishandelt. Ik met mijn Europese achtergrond waarbij mannen en vrouwen toch redelijk gelijk zijn, kon dit nauwelijks bevatten…het maakte me boos en verdrietig.
Het positieve aspect is dat ik ontdekt heb dat Fair Trade veel meer doet dan de artesanos een eerlijke prijs betalen. Ik heb gezien hoe de vrouwen opleven wanneer Jorge met hen praat, voor het eerst wordt er naar hen geluisterd en voelen ze zich trots. Hoewel er nog veel gedaan kan en moet worden is dit een begin. Het leerde me dat kleinigheden grote problemen dragelijker maken!



Iedereen heeft wel een held, iemand die hem inspireert en intrigeert. Op dit moment is dat voor mij zonder enige twijfel Jorge; hoe hij zich volledig en met succes wijdt aan het helpen van de artesanos is fantastisch om te mogen aanschouwen en van te leren!
De week erna heeft Jorge mij en dit keer ook Katia meegenomen naar de zogenoemde: pueblos jovenes ofwel sloppenwijken van Lima. Afgelopen jaar heb ik een paper voor het CEDLA geschreven over de migratie van het platteland naar de stad en hoe de bewoners zelf hun eigen wijken hebben gecreëerd daar ze geen hulp van de regering kregen. Om dan daadwerkelijk door die wijken te lopen is een onrealistisch gevoel, soms moest ik even stil staan om te beseffen dat ik nu op de plekken stond waar ik zoveel over heb gelezen en geschreven.
Ook hier kregen de groepen training van Jorge terwijl ik hen interviewde, Katia alles filmde en we tegelijk voor Younica ideeën opdeden en producten uitzochten. Met een aantal groepen gaan we werken. Het handwerk en de techniek beheersen ze alleen ontbreekt het hen aan ideeën voor ontwerpen, daarin gaan wij hen trainen. Zo creëren we samen met de artesanos unieke producten waarvan zowel zij als wij profijt hebben!
De bezoeken aan de werkplaatsen in de sloppenwijken zijn voor mij in een woord te beschrijven als: contradictie. Ofwel vol met tegenstellingen;
- De huizen bestaan uit in elkaar getimmerde planken met een golfplatendak echter wel gedecoreerd met tv en radio
- Overal ligt vuilnis en uitwerpselen (er is nog geen vuilophaalsysteem en stromend water), het stink er verschrikkelijk maar om de huizen heen zijn wel keurig tuintjes met plantjes aangelegd
- Straathonden domineren het straatbeeld en worden aan hun lot overgelaten terwijl veel mensen een net hok hebben met kippen en kalkoenen erin
- In de voor mij heersende chaos zit voor hen een systeem waarin iedereen prima functioneert
- Buren helpen elkaar en overdag ziet alles er vredig uit, s avonds echter kan je hier beter niet lopen voor je het weet heb je een pistool tegen je hoofd
- De mensen hebben bijna niks maar zijn nooit te beroerd om dingen met je te delen trots hun huis te laten zien en een heerlijke lunch voor je te bereiden
- Kindjes te vies om aan te pakken met verbrande gezichtjes en snottebellen kijken je aan en schenken je hun meest lieve en nog onschuldige zorgeloze glimlach!

Enerzijds gaf het me een rustig gevoel om daar rond te lopen. Ze hebben een prachtig uitzicht op zee, doen veel samen en de personen die ik het vroeg antwoorden dat ze gelukkig zijn! Anderzijds is de armoede schrijnend; er is geen water en soms maar elektriciteit, hygiëne zijn ver te zoeken, mensen moeten overleven en maar kijken of ze de volgende dag genoeg eten hebben.
Kortom: verwarrend….Wij voelden ons bevoorrecht dat we een kijkje in hun leven mochten nemen en door hun producten te verkopen iets, al is het maar klein, kunnen bijdragen!

Ik kan nog uren doorvertellen maar dan wordt het wel een erg lang verhaal. Hoop dat ik jullie in ieder geval een beetje een beter idee heb kunnen geven waar ik mee bezig ben. Een vriend van me (Chris) vroeg me om een wijze les. Iets waar ik volledig in geloof is dat: ieder van jullie op zijn /of haar manier een steentje kan bijdragen het zit hem in de (schijnbaar) kleine dingen die grote wonderen verrichten!
Liefs Sas
Dank voor alle lieve en positieve reacties en mails J. Daar haal ik mijn kracht uit als ik soms twijfel, me even niet zo goed voel of me afvraag wat ik in godsnaam in mijn eentje op een berg in een afgelegen dorp in de Andes doe…J!!
Laatste reacties